Genel Bilgiler

2. Dünya Savaşı yıllarında, pamuklu sanayi alanında yapılan yatırımlara karşın, pamuk üretiminde düşüşlerin başlaması, hükümetin bir yandan ithalatçılar birliğinin kurulmasını desteklemesine, öte yandan ticaret odası aracılığı ile ithalatı üstlenmesine yol açtı. Bu arada 1942' ye kadar geçen sürede batı Anadolu' da pamuk üreticileri, 10 yerde kooperatiflerini kurarak örgütlendiler. 1937' de Nazilli, 1940' ta Aydın, Koçarlı, Tepeköy, Dalama, Sarayköy, Söke, 1941' de Selçuk ve Bayındır, 1942' de Tire Pamuk Satış kooperatifleri kuruldu. 1947' de Yenipazar kooperatifi bunlara katıldı.

Pamuk Birliği, yukarıda anılan 1949 öncesi örgütlenen 11 kooperatifin yanında 1949' da kurulan 18 kooperatifle birlikte (Bunlar Ahmetli, Akhisar, Alaşehir, Atça, Bozdoğan, Çobanisa, Germencik, İncirliova, Kınık, Köşk, Manisa, Menemen, Ödemiş, Salihli, Saruhanlı, Sultanhisar, Turgutlu, Umurlu) toplam 29 kooperatiften oluştu. 1950' de Denizli, !951' de Burhaniye, Çine, Dikili, Edremit, Bergama, 1952' de Balıkesir, Başaran, Buharkent, Milas, 1953' te Horsunlu ve Moralı kooperatiflerinin katılımıyla 1953/54 iş yılında birliğe bağlı kooperatif sayısı 41' e ortak sayısı ise 33,000' e yükseldi.

Pamuk Birliği' ne; 1953/54 iş yılından 1986/87 iş yılına kadar muhtelif tarihlerde kurulan 13 kooperatif daha katılarak (Bunlar: Altınova, Kuyucak, Göçbeyli, Yenice, Zeytindağ, Ortaca, Ezine, Akköy, Sarıgöl, Fethiye, Çırpı-Arıkbaşı, Pamukören, Gölmarmara) TARİŞ Pamuk Tarım Satış kooperatifleri birliğine bağlı kooperatif sayısı 54' e ulaşmış, T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı 'ndan alınan 02.10.1998 tarih ve 10228 sayılı talimat gereği ekonomik açıdan verimli bulunmayan Ahmetli, Alaşehir ve Sarıgöl kooperatiflerimizin Salihli kooperatifimiz ile, Çobanisa, Saruhanlı ve Turgutlu kooperatiflerimizin Manisa kooperatifimiz ile, Burhaniye ve Edremit kooperatiflerimizin Altınova kooperatifimiz ile, Yenice kooperatifimizin Başaran kooperatifimiz ile, Sultanhisar kooperatifimizin de Yenipazar kooperatifimiz ile 1998/1999 işyılı içinde birleşmeleri ile birliğimiz: 44 kooperatifi, 50,000 'e yakın ortağı ve bağlı işletmeleri ile bölge ve yurt ekonomisine son derece olumlu katkılar sağlayan boyutlara ulaşarak bugünlere gelmiştir.

Pamuk birliğinin kuruluşundan günümüze kadar uzanan süreçte, Türkiye' nin Güneydoğu Anadolu' dan sonra ikinci büyük pamuk üretim merkezi olan Ege Bölgesi' nde, gerek ekilen alan gerekse sağlanan verim açısından önemli bir gelişmenin gerçekleşmesi, kooperatifçiliğin benimsenmesinde, kooperatif ortak ilişkilerinin uyum içinde sürmesi, verimlilik ve ekonomik gelişme açısından büyük önem taşır. Ortak, kooperatif Ana Sözleşmesi gereğince belli miktarda ürün teslim etmeyi taahhüt eder (yüken). Kooperatifler satın aldıkları ürünü, ilk işleme (çırçırlama) amaliyesinden geçirirler. Birlik ürünü iç ve dış piyasalarda pazarlayarak değerlendirilmesini sağlar. Üretimde verimliliğin sağlanması ve üreticinin sıkıntıya düşmemesi açısından (Birlik tarafından sağlanan imkanlar dahilinde) kooperatifler üreticilere gübre, ilaç, tohum gibi ayni yardımlar yanında nakti krediler vermekle ve ödemeleri düzenli, hale getirmekle sorumludurlar.

TARİŞ' i oluşturan 4 birlikten, bugün için iş hacmine göre %66' sını teşkil eden Pamuk Birliği İzmir' de kurulu İplik Fabrikası, Pamukyağı Kombinası, Bakım ve Yenileme Fabrikası ile Pamuk Depolama İşletmesi' nin yanısıra Söke' de kurulu delintasyon tesisi ve Ege Bölgesi' nde 7 ilde kurulu 44 pamuk tarım satış kooperatifi ve bu kooperatiflere ait 29 çırçır işletmesi ile faaliyetini sürdürmektedir. Ayrıca birliğimizin başlıca iştirakleri ve 31.07.2000 tarihi itibari ile hisse oranları aşağıda belirlenmiştir:

• Aydın Tekstil A.Ş. %99.60,
• TARİŞ Ayma İç Ve Dış Ticaret A.Ş. %49.97,
• TARİŞ Yemta A.Ş. %65.05,
• TARİŞ Sigorta Acenteliği A.Ş. %49.80

1999/2000 İş yılında, Türkiye kütlü pamuk rekoltesi 2,025,867 ton olup, 750,106 ton olan Ege Bölgesi kütlü pamuk rekoltesine göre pamuk birliğimizce 247,903 ton kütlü pamuk alımı yapılarak, bölge rekoltesine göre %33, Türkiye rekoltesine göre %12 oranında alım gerçekleştirilmiştir.

Tesellüm edilen kütlü pamukların, kooperatiflerimize ait çırçır işletmelerinde işlenmesi sonucu elde edilen mahlıç pamuklar, İzmir, Çiğli ve Menemen depolarında stoklanarak yıllık ortalama 15.000 tonu iplik fabrikasının ihtiyacı için ayrıldıktan sonra bakiyesi peyderpey borsada satışı yapılarak değerlendirilmektedir.

1955' te dünya ortalamasının gerisinde olan ülkemiz lif verimi, 1990/91' de dünya ortalamasının iki katı üzerine çıkmıştır. Lif verimi açısından özellikle Ege Bölgesi' nde 3 kata yakın bir artış sağlanmıştır. Bu olumlu gelişmenin sağlanmasında Pamuk Birliğinin büyük katkıları olmuştur.

Bunun yanı sıra;

Pamuk Birliği, geniş bir faaliyet sahası, inkar edilmez bir güç ve hizmet arzeden bir teşekkül olarak zirai metodların islah edilmesinde, ürünlerin seçiminde ve gerek iç ve gerekse dış piyasalarda pazarlama imkanlarının geliştirilmesinde son derece etkin bir rol oynamaktadır.

Bu nedenlerle 1975 yılında "Institut International de Promation et de Prestige" adlı kuruluş tarafından dünya çapında yapılan değerlendirmeler sonucu Pamuk Birliğine "Enternasyonel Gelişme Ödülü" verilmiştir.

Görüldüğü gibi Pamuk Birliği, kooperatif ve ortak sayısıyla, bağlı işletmeleriye, sanayi kuruluşlarıyla, kardeş 4 birlik arasındaki %60-70 oranındaki iş hacmi ile TARİŞ'in yanı sıra ülkemizdeki diğer birlikler arasında da en büyük ve en önemli birlik konumundadır. Bütün bu özellikleri ile Pamuk Birliği yalnız TARİŞ ya da Ege Bölgesi içinde değil aynı zamanda Türk tarımında ve Türkiye Ekonomisinde önemli bir yere sahiptir. Bu nedenle Pamuk Birliğinin yerine getirdiği ve getirmek zorunda olduğu işlevler, her zaman pamuk üreticisinin geleceğinin güvencesi olacak, Türkiye' nin ekonomik gelişmesine ve refah düzeyinin yükselmesine katkı sağlayacaktır.