|
Genel Bilgiler
1930 'lu yıllarda kuru üzüm ihracat geliri tüm
ihracat gelirinin %7-10 ' unu sağlıyor, ihraç
ürünleri arasında 2-3. sırada yer alıyor. Türkiye 'de
1933 yılında dikilmiş bağ sahası 345.983 hektar, bunun %5 'i yani
32.784 hektarı çekirdeksiz kuru üzüm bölgesi
olan İzmir ve Manisa illerindeydi. Bu iki il 1933 yılında 48.000 ton
olan Türkiye rekoltesinin %25 'ini karşılıyordu.
Savaş yıllarında yaşanan ekonomik bunalım, üzüm fiyatlarını etkileyerek ortalama ihraç fiyatlarını
yarı yarıya düşürmüştür. Bunun sonucunda
üzüm üretiminde rekora ulaşılan 1935 yılında
Üzüm Kurumu kurularak piyasadaki panik önlenmeye çalışıldı.
Üzüm Kurumu Ltd. Şti. Türkiye İş ve Ziraat
Bankalarının ortaklaşa kurduğu bir kurumdur. Şirket 19
Eylül 1935 'te İzmir de Saman İskelesindeki
iş hanında İsmail Hakkı Veral
başkanlığında çalışmaya başladı. İzmir ve Manisa borsalarında
alımlara başlayarak fiyat düşüşünü önledi. Daha
sonra Anonim Şirket haline dönüşerek büyük oranda
alım yaptı ve 1935 yılını kârla
kapattı.
Ayrıca dünya ekonomik bunalımı esnasında
1931 yılından itibaren Manisa ve ilçelerinde üzüm
üreticilerince muhtelif kooperatifler kuruldu. 1935 yılında
çıkarılan Tarım Satış Kooperatifleri Kanunu, 1937 yılı
başında uygulamaya konduktan sonra Ege Bölgesinde Tarım Satış
Kooperatifleri Birliği kurulması kararlaştırıldı. 28 Haziran 1937
tarihinde 7 incir kooperatifiyle birlikte 8 üzüm
kooperatifi (Kemalpaşa, Armutlu, Urla, Turgutlu,
Menemen,Kınık,Salihli ve Alaşehir.) İzmir İncir ve Üzüm
Tarım Satış Kooperatifleri Birliğinin ana mukavelenamesini
imzaladılar. Daha sonra Manisa Bağcılar Kooperatifinin de
katılmasıyla üzüm kooperatiflerinin sayısı 9 a
yükseldi.
Üzüm kurumu, İzmir İncir ve Üzüm Satış
Kooperatifleri Birliğinin kurulmasından sonrada varlığını
sürdürdü. Hatta birliğin tüm ihracat işlerini
Üzüm Kurumu üstlendi. Kurum 1938 yılı sonlarında
çalışmalarına son vererek faaliyet sahasını İzmir İncir ve
Üzüm Tarım Satış Kooperatifleri Birliğine devretti ve
Üzüm Kurumu tasviye edildi.
07/08/1949 tarihinde, 2834
sayılı yasaya ve İzmir İncir ve Üzüm Tarım Satış
Kooperatifleri ana sözleşmesine bağlı olarak İzmir Pamuk Tarım
Satış Kooperatifleri Birliği kuruldu. Aynı yıl Zeytinyağı Birliğinin
de kurulmasıyla tasarruf sağlamak ve yeni yöntemi
kolaylaştırmak amacıyla ortak çalışma esasları kabul
edilerek, "İzmir İncir , Üzüm ,Pamuk ve Zeytinyağı
Tarım Satış Kooperatifleri Birliği" kuruldu. Her biri ayrı ayrı
tüzel kişiliğe sahip olan birlikler, kuruluş yıllarında birliğe
destek olan bankalardan tarım (Ziraat Bankası) bankasının ilk hecesi
ile İş Bankasının ilk hecelerinin birleşmesinden oluşan
"TARİŞ" sözcüğü ortak isim olarak kabul
ettiler.
Tariş Üzüm Birliği,
Alaşehir Entegre Üzüm İşletmesi, Sirke-Pekmez İşletmesi ve
14 kooperatifte toplam 19.000 'i aşkın ortağı ile Tariş camiasının
içerisinde yer almaktadır.
|